Κληρονομιά και Παράδοση

Γλώσσα
Οι Σεφαραδίτες διατήρησαν και στην Οθωμανική αυτοκρατορία την ισπανό-εβραϊκή γλώσσα, η οποία έχει ως βάση την καστιλιάνικη διάλεκτο με ενσωματωμένες εβραϊκές, αλλά και δανεισμένες τούρκικες και ελληνικές λέξεις και φράσεις. Στη Ρόδο, οι Σεφαραδίτες, αφομοιώνοντας πολιτισμικά τους προϋπάρχοντες ολιγάριθμους ελληνόφωνους Ρωμανιώτες, επέβαλαν την ισπανό-εβραϊκή, λαδίνο, στις καθημερινές τους σχέσεις. Η ζωντάνια της γλώσσας φαίνεται τόσο στην προφορική, με την παραγωγή παροιμιών και γνωμικών, όσο και στη γραπτή της μορφή, όπου γράφτηκαν με εβραϊκούς χαρακτήρες ηθικά δοκίμια, βιβλικές αναλύσεις και ποιήματα. Αυτό που συνετέλεσε σημαντικά στη διατήρηση της ισπανοεβραικής ήταν η διδασκαλία της στα κοινοτικά σχολεία.
Μουσική
Οι Ροδίτες Εβραίοι ήταν φορείς της μακραίωνης σεφαραδίτικης κληρονομίας. Τουτέστιν διατήρησαν τη σεφαραδίτικη μουσική παράδοση, και κυρίως τις σπάνιες ρομάνσες, οι οποίες είναι εκτεταμένες αφηγηματικές μπαλάντες που έχουν επιβιώσει από την επική ισπανική ποίηση του 13ου αιώνα, με μελωδίες συχνά επηρεασμένες από οθωμανικούς ήχους. Τα τραγουδούσαν κυρίως γυναίκες, χωρίς συνοδεία μουσικής, σε ξεχωριστές περιστάσεις αλλά και στις καθημερινές εργασίες. Άλλα αγαπητά τραγούδια ήταν τα ερωτικά κοπλάς, αλλά και τραγούδια θρησκευτικά και ηθικοπλαστικά, σατιρικά και θρηνητικά.
Το Νεκροταφείο
Σε αυτή την απέραντη γη, την ελαφρά κεκλιμμένη, που ξεκινά απο την Πύλη Κοσκίνου (La Puerta de la Sivdad) και φτάνει μέχρι το πίσω μέρος του Πύργου της Ιταλίας πέρα απο τα οχυρώματα, θάβαν τους νεκρούς τους για εκατοντάδες χρόνια οι Εβραίοι της Ρόδου. Αυτό μέχρι και το 1938 οπου ο De Vecchi αποφάνθηκε για τη δημιουργία δημόσιων κήπων στη συγκεκριμένη περιοχή, μια απόφαση που εν τέλει δεν υλοποιήθηκε.

Για να αντισταθμίσουν αυτή τη βεβήλωση, οι Ιταλικές αρχές δώσαν στην Εβραική κοινότητα ένα καινούργιο έδαφος δίπλα στο Μουσουλμανικό κοιμητήριο που βρίσκεται καθ’οδόν για την Καλλιθέα.Μερικές χιλιάδες τάφοι ,κυρίως αυτοί των οικογενειών που διέθεταν τα οικονομικά μέσα, μεταφέρθηκαν απο το παλιό νεκροταφείο στο καινουργιο, συχνά με τη βοήθεια συγγενών που είχαν μεταναστεύσει στο εξωτερικό.

Τα παλιότερα απο αυτά τα μνήματα χρονολογούνται απο το 1870 και είναι τοποθετημένα νότια απο το κεντρικό μονοπάτι του κοιμητηρίου. Γύρω στους 20 τάφους περιέχουν τα λέιψανα Ραβίνων και ως εκ τούτου μεταφερθήκαν και ανοικοδομήθηκαν με έξοδα της κοινότητας. Τα υπόλοιπα οστά, καθώς και αυτά που υπήρχαν στο πρώτο μικρό Εβραικό κοιμητήριο της Ρόδου, θαφτήκαν σε έναν κοινό τάφο.

Όσον αφορά τις επιτύμβιες πέτρες, αφου οι Ιταλοί απομακρύναν περίπου 100 απο τις πιο εντυπωσιακές για να διακοσμήσουν το παλάτι του κυβερνήτη, οι υπόλοιπες μεταφερθήκαν στο καινούργιο νεκροταφείο. Παρόλα αυτά, εξαιτίας του σημαντικού βάρους τους καθώς και των άσχημων καιρικών συνθηκών, σταδιακά βυθιζόντουσαν στο έδαφος μέχρι που εξαφανίστηκαν.

Σήμερα, με το ενδιαφέρον και την ενίσχυση των Αμερικάνων Εβραίων με καταγωγή απο Ρόδο, πολλά απο αυτά τα μνήματα ξεθάφτηκαν και αποκαλύφτηκαν πλήρως. Κάποια απο αυτά παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον για την ιδιότυπη μορφή και τις επιγραφές που επιδεικνύουν. Οι παλιότερες επιτύμβιες πέτρες χρονολογούνται απο τα μέσα του 17ου αιώνα.

Η βόρεια πλευρά του κοιμητηρίου περιλαμβάνει κατα προσέγγιση 150 τάφους που περιέχουν τα λέιψανα όσων απεβίωσαν το 1938 και τα μεταγενέστερα χρόνια καθώς και αυτά των θυμάτων των αεροπορικών επιδρομών του 2ου παγκοσμίου πολέμου. Σε αυτό το τμήμα υπάρχει επίσης και ένα επετειακό μνήμα που αναγράφει τα ονόματα των οικογενειών που απελάστηκαν απο την Ρόδο.

Heritage and Tradition

Language
Even during the period of the Ottoman Empire the Sephardic Jews retained their Judeo-Spanish idiom (ladino), a language based on the Castilian dialect combined with various implementations of Hebrew, Turkish and Greek words and phrases. The Spanish Jews who arrived in Greece after the inquisition (1492) absorbed the few pre- existing Romaniots (Greek speaking Jews) who inhabited Rhodes and imposed their own dialect in their everyday interactions. The language’s vivid nature is evident both in the verbal usage with the formation of proverbs and anecdotes as well as in the written form with the production of moral passages, biblical analytic texts and poems. The instruction of the ladino language in the community schools largely contributed to the safeguarding and preserving of the dialect throughout the ages.
Music
The Rhodian Jews served as significant carriers of the long lasting Sepharadic heritage since they did not only preserve but also contributed in the perpetuation of the Sephardic tradition. They are largely distinguished by the employment of exceptional “romances“, extended narrative ballads that have survived from the epical Spanish poetry of the 13th century combined with the influence of ottoman sounds. Women commonly sang them while completing their everyday chores without accompanying instruments as well as during special occasions. Other favorable songs include the erotic koplas as well others that contain a religious, moral and satiric element.
Cemetery
It is here on this vast, gently sloping ground stretching fromKoskinou Gate (La Puerta de la Sivdad) to behind the towerof Italy, just beyond the fortifications, that the Jews of Rhodeshave buried their dead for hundreds of years.

That is until 1938,when de Vecchi decided to lay out publicgardens, something which actually never happened. Incompensation for this desecration, the Italian authorities gavethe community a new ground near the Muslim cemetery, onthe road to Kalithea.

Some thousand tombs were transferred from the old to the new cemetery by families that could afford the expense, oftenwith the help of relatives who had emigrated abroad.The oldest of the transferred tombs date from the 1870s.They are situated to the south of the main path through thecemetery. Some twenty or so tombs containing the remainsof Rabbis were transferred and rebuilt at the expense of thecommunity. The bones from other tombs, as well as thosefromtombs in the first small Jewish cemetery of Rhodes,wereinterred in a common grave.

As for the tombstones, after the Italians had removed ahundred or so of the most beautiful for the building of theGovernor’s Palace, the remaining stones were alsotransported to the new cemetery. Owing to their weight andthe bad, weather, the stones gradually sank into the grounduntil they disappeared.

Today, thanks to the interest and assistance of Rhodian Jewish America, many of these tombstones have been unearthedand exposed. Some of them are extremely interesting, bothon account of their form and the inscriptions they bear. Theoldest date from the middle of the 17th century.

The northern part of the cemetery contains roughly 150 graves. These are the graves of people who died in 1938 andsubsequent years, including those of the air raid victimsduring the Second World War. In this part, there is also acommemorative stone bearing the names of Jewish familieswho were deported from Rhodes.